Гости музея

Гости из города Казань. Представители Благотворительного Фонда «Родники Мира».

 

Укытучылар белән бергә

20 августта “Казан арты” тарих-этнография музеенда район педагогларының август конференциясен үткәрү планы нигезендә татар теле һәм әдәбияты укытучылары секциясе булды. Бу утырышта узган уку елында музей белән берлектә башкарылган эшләр һәм яңа 2019/2020 уку елында оештырылачак чаралар турында сөйләшенде. Мәктәп укытучылары язучыларның юбилей даталарына багышланган кичәләр үткәргәндә, төрле очрашулар оештырганда телевидение өчен “Әдәби хәзинә” тапшыруларын әзерләгәндә бик теләп катнашалар. Бу очрашуда укытучыларга шагыйрь, бик күп җырлар авторы Галиәхмәт Шаһиның иҗат юбилеен билгеләп үтү өчен ярдәм итәрлек материаллар, аның тормыш юлы һәм иҗатына багышланган презентациянең электрон варианты бирелде. Һәр мәктәпкә музей хезмәткәрләре һәм “Арча” радиосы тарафыннан әзерләнгән, үз эченә 275 радиотапшыруны сыйдырган “Арча ягы – данлы төбәк” дискы өләшенде, шул ук исемдәге китапның электрон варианты бүләк ителде. 2020 елда узачак якташ язучыларның, сәнгать эшлеклеләренең юбилей даталарын билгеләп үтү турында фикер алышынды.

Секция эшендә “Гаилә һәм мәктәп” журналының баш мөхәррире Ландыш Нәсыйхова катнашты һәм чыгыш ясады. Район мәгариф идарәсе методисты Энҗе Мостафина музейның район мәктәпләренә ярдәм итүенә югары бәя бирде, киләчәктә дә туган телебезне саклау юнәлешендә бергәләшеп эшләрбез дип ышандырды.

“Казан арты” тарих-этногрфия музееның

 директор урынбасары Шәфигулла Гарипов

Белем Әлифбадан башлана

«Әлифба» музеена 20 ел уңаеннан «Казан арты» музеенда «»Белем Әлифбадан башлана» исеме астында күргәзмә эшли башлады. Бүген әлеге күргәзмәне районыбызның татар теле һәм әдәбияты укытучылары карады.

Җыр дәвалый йөрәк ярасын

Тормышта үзенең тыйнаклыгы, сабырлыгы, тормыш авырлыклары килгәндә югалып калмыйча яшәүдән мәгънә табып, үзенең онытылмаслык эшләре белән истә калырлык шәхесләр була.  Шундый кешеләрнең берсе якташыбыз Галиәхмәт Шаһи. Аның бүгенге көндә ике йөздән артык шигыренә көй язылып,  җыр буларак башкарыла. Композиторларыбыз  Ринат Гобәйдуллин, Илгиз Закиров, Виталий Агапов, Риназ Әхмәтов, Илгизәр Мортазин һәм башкалар көй язган җырларын Резеда Шәрәфиева, Равил Гәлиев, Гөлдания Хәйруллина, Виталий Агапов, Әнвәр Нургалиев, Илназ Бах, Айгөл һәм Ришат Шәйхетдиновлар, Айгөл Сагынбаева һәм эстраданың башка күренекле артистлары башкара. Ул җырлар өчен якташыбыз бик күп дипломнарга һәм грамоталарга лаек булды. Галиәхмәт Шаһи һәм аның сүзләренә  көен язган, үзе үк башкарган Арча егете Илназ Бах “Туганым” җыры өчен 2018 елда үткәрелгән “Татар җыры” фестивалендә “Алтын Барс” премиясе лауреатлары булдылар.

Ләкин бу уңышларның  җиңел генә бирелмәгәне аның тормыш юлыннан ачык күренә. “Безнең авыл табигатьнең бик матур җиренә урнашкан. Тау асларында салкын чишмәләр челтери, якында гына урман. Минем каләм тибрәтеп шигырь яза башлавыма әбиемнең йогынтысы көчле булгандыр дип уйлыйм. Ул җыр чыгарырга бик оста иде”,–дип искә ала ул. Галиәхмәт 1966 елда үз авылларында сигезъеллык мәктәпне тәмамлагач,Үрнәк училищесына укырга керә һәм 1967 елда электрик һөнәре алып чыга. Алар гаиләләре белән Оренбург якларына күчеп китәләр һәм Галиәхмәт Шаһи комсомол путевкасы белән дүрт елга Оренбург өлкәсенең Ирекле ГЭСы төзелешенә китә. Аннан соң Йошкар-Ола шәһәрендә технология техникумында укып технолог белгечлеге ала. Берничә ел сәүдә системасында һәм Уфа, Оренбург, Ташкент, Алма-Ата шәһәрләрендә төрле хуҗалык оешмаларында эшли. Аннан соң ул Арчага кайта һәм “Коммунизмга” газетасы редакциясендә әдәби хезмәткәр булып эшли. Бер үк вакытта Казан дәүләт университетының журналистика бүлегендә укый. Район газетасы битләрендә аның беренче шигырьләре басыла башлый.

1982-1984 елларда Галиәхмәт Шаһи Мөслим районы Баек авылы мәктәбендә рус теле һәм әдәбияты укыта. 1984 елдан ул Чаллы шәһәре мәктәпләрендә биш ел укытучы булып эшли. Ләкин ул язмыш киртәләренә юлыга, 1991 елда уң күзенә катлаулы операция ясата һәм күрү сәләтен югалта, укыту эшен ташлый. Әмма ул тормыш китергән фаҗига каршында югалып калмый, барлык газапларны җиңеп  үзенең бөтен көч-сәләтен гомере буе хыялында йөрткән әдәби иҗат эшенә, шигърияткә багышлый.

Чаллы шәһәре нәшриятында аның 1997 елда “Кояшлы юл” дигән беренче шигъри җыентыгы басылып чыга. Аннан соң бер-бер артлы аның шигырьләре тупланган “Мәхәббәт елгасы”, “Кулым җылысы”, “Моңлы китап”, “Әүлия чишмәсе”, “Ай ташы”, “Канатлы еллар”, “Сандугач кайткан таллыкка”, “Таяну ноктасы”, “Күңел күзе”, “Уч төбендә кояш”, “Тарту көче”, “Сөю бакчасы”, “Нечкә билле җил”, “Кышкы розалар” исемле китаплары дөнья күрде.

“Галиәхмәтнең шигырьләрен мин сокланып укыдым. Аның шигырьләрендә сүрәтләү чарасы белән яңа фикер шул кадәр гади, шул кадәр төгәл итеп үрелә ки, шигырьне укып чыккач, зиһенеңдә нәрсәдер яктырып куя. Менә ачыш. Мәңге җылытачак, мәңге сокландырачак “гади” ачыш. Мин Галиәхмәт Шаһи шигърияте укучыларыбызга ифрат дәрәҗәдә ошар дип уйлыйм. Мин мондый шигърияткә зур өметләр баглыйм”,- дип язган язучы Айдар Хәлим.

Галиәхмәт Шаһи Чаллы шәһәрендә үткәрелгән мәдәни чараларда бик теләп катнаша, укучылар белән очрашуларда була. Ул шулай ук туган авылында, район күләмендә оештырылган чараларда катнашырга да вакыт таба. Музеебызның әдәбият һәм сәнгать бүлеге белән даими элемтәдә тора, аның  шигырь китаплары, газета-журналларда басылган иҗат үрнәкләре музей фондында тупланып барыла.

Бөтен гомерен укытучылык хезмәтенә багышлаган Ташкичү кызы Хәлимә белән бәхетле гаилә корып, ике егет тәрбияләп үстерәләр. Ни кызганыч, Хәлимә апа дүрт ел элек безнең арабыздан китте. Олы уллары Радик әти-әнисенең һөнәрен дәвам итеп Чаллы шәһәре мәктәбендә немец теле укыта, ә кече уллары Рим пешекче һөнәрен сайлаган. Галиәхмәт абый тормыш сынауларына бирешмичә, һәр туган көнгә сөенеп үзенең иҗатын дәвам итә. Галиәхмәт Шаһиның һәрбер шигыре яратып укыла. Аларда үзенең узган тормыш юлы, әти-әнисенә һәм туганнарына булган олы хөрмәте, туган авылын һәм аның табигатен ярату, билгеле инде беренче яшьлек мәхәббәте, олыгая барган саен фәлсәфи уйланулары чагыла. Якташыбызның шигырьләрен укыгач, алар белән бергә яшисең, ә җырга әйләнгәннәрен тыңлаганда, күңелләр ял итә.

Галиәхмәт Шаһиның күп кенә шигырьләрендә гармун телгә алына. “Әйе, мин яшьтән үк гармунда, баянда уйнадым. Шигырьләрең җырлап тора диләр, бәлки ул җыр-моңга гашыйк булуымнан киләдер. Мин чыннан да тормышка чын ярату аша карыйм”,- ди ул.

                                           Бишектән үк тыңлый-тыңлый үстем

                                     Авыл көен, авыл җырларын.

                                     Әткәм миңа тальян моңы биргән,

                                     Әнкәм – йөзендәге нурларын.

                                     Кешеләргә йөзең якты булсын,

                                     Дия идең, әнкәм-алтыным.

                                     Йөзем якты, әнкәй, күңелем киң,

                                     Сүндермәдем йөрәк ялкынын.

1949 елның 24 августында районыбызның Шура авылында туган, бүгенге көндә Чаллы шәһәрендә яшәп иҗат итүче якташыбыз, шагыйрь, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы Шаһиәхмәтов Галиәхмәт Шаһиәхмәт улы бу көннәрдә үзенең 70 яшьлек олы юбилеен билгеләп үтә.       Райондашларыбыз исеменнән якташыбыз Галиәхмәт Шаһины олы юбилее белән котлыйбыз, туганнары һәм дусларының, уллары Радик һәм Рим гаиләләренең игътибарын һәм ихтирамын тоеп, оныклары өчен сөенеп яшәп, әдәбият сөючеләрне яңа шигырьләре, җырлары белән куандырып яшәвен телибез.

                                                                             “Казан арты” тарих-этнография музее

 директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов

Фотолар музей архивыннан

Галиәхмәт Шаһига –70!

1949 елның 24 августында районыбызның Шура авылында туган, бүгенге көндә Чаллы шәһәрендә яшәп иҗат итүче  педагог,  журналист, шагыйрь, бик күп җырлар авторы, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы Галиәхмәт Шаһига 70 яшь тула. Олы юбилее уңаеннан музейның әдәбият һәм сәнгать бүлегендә аның тормыш юлы һәм иҗатына багышланган күргәзмә куелды. Анда якташыбызның унбиштән артык шигырь китаплары, газета-журналларда басылган материаллар, фотолар һәм аңа бирелгән грамоталар, дипломнар белән танышырга мөмкин.

                                                                                “Казан арты” тарих-этнография музее

директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов

Якташларыбыз — Әтнә театрында

 

2019 ел – Театр елы дәвам итә. Әтнә театрының 100 еллык юбилее уңаеннан чыгарылган китап безнең музей өчен зур бер истәлек булды.   Аны безгә Габдулла Тукай исемендәге Әтнә дәүләт драма театры директоры Ленур Илфир улы Зәйнуллин коллектив исеменнән теләкләрен язып бүләк итте. Анда: “Казан арты – татарның кендек каны тамган, җанына моң, калебенә  иман  иңгән урын ул! Нәкъ шушы төбәктә халкыбызның йөз аклыгы булырдай әдәбият-сәнгать әһелләренең  дөньяга  килүе, бүгенге көндә дә бөтен татар дөньясын шифалы тыны белән сугаруы гаҗәпмени?!

Габдулла Тукай исемендәге Әтнә дәүләт драма театры, аның 100 еллык тарихы – Казан арты районнарының уртак хәзинәсе. Һәрберебез өчен кадерле булган рухи мирасыбызны, милли байлыгыбызны бергәләп сакларга, үстерергә, яңа биеклекләргә күтәрергә насыйп булсын!”,- дип язылган.

Безнең өчен шунысы куанычлы, бүгенге көндә бу зур коллективта Казан театр училищесын, Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаган өч райондашыбыз эшли. Яңа Кишет авылыннан Раил Сәләхиев 2013 елдан, Кушлавыч авылыннан Зөһрә Мөхәммәтгалиева 2015 елдан, Сарай Чокырча авылыннан Айдар Вәлиев 2016 елдан сәхнәдә берсеннән-берсе кызыклы рольләр башкарып, үзләрен танытып өлгерделәр инде. Без алар белән горурланабыз.

                                                                         “Казан арты” тарих-этнография музее

       директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов

 

Хезмәтләре онытылмасын иде

“Алтыдагы – алтмышка…”– ди халык…

Сөйгәнсеңдер алты яшеңдә дә;

Дөньяларны яратудан туймый,

Мәңге өзгәләнеп яши бәндә.

 

Алты яшеңдә дә җаның синең

Алтмыштагы кебек олы булган;

Куренмичә генә типкән йөрәк

Игелекләр белән тулы булган.

 

Шул чакта ук инде балталарның

Кемгә икәнлеген белгәнсеңдер:

Дөньяга син явызлардан аны

Тартып алыр өчен килгәнсеңдер.

 

Гаҗиз чакларында бәндәләрнең

Бәгырьләрдән сыйпар кулы бит син…

Алтыдагы гамәл алтмышларны,

Җитмешләрне узып йөзгә җитсен!

 

Бу шигырь юллары язучы, тәрҗемәче, әдәби тәнкыйтьче, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре   Фәрваз Мөхәммәдулла улы Миңнуллинның 60 яшьлек юбилее хөрмәтенә язылган булган. Ләкин барлык теләкләр дә тулысынча кабул булмый шул, Фәрваз абый аннан соң берничә ай гына яшәп кала. Үзенең бөтен көчен, барлыгын татар әдәбиятына багышлаган, аның өчен янып-көеп яшәгән, әдәби тәнкыйтьне үстерүгә намуслы хезмәт иткән якташыбыз Фәрваз Миңнуллинның тууына 5 августта 85 ел, һәм аның безнең арабыздан китүенә дә 11 декабрьдә 25 ел була.

Ул туган авылында башлангыч һәм Носы җидееллык мәктәбен тәмамлагач, Арча педагогия училищесында, Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә белем ала. Бу урында Арча педагогия училищесында аның Наҗия Саттарова, Әмир Шәяхмәтов, Дамир Галимовлар белән бер группада укуын һәм аларга татар теле һәм әдәбиятын “Әлифба” авторларының берсе – Рәмзия апа Вәлитова укытуын әйтеп үтү урынлы булыр.

Фәрваз Миңнуллин озак еллар “Казан утлары” журналы редакциясендә бүлек мөдире буларак тырышып эшли, Татарстан Язучылар берлеге идарәсендә рәис урынбасары булып үз вазыйфасын намус белән башкара, Татарстан китап нәшриятында  матур әдәбият бүлеге мөдире, ә соңыннан шунда ук баш мөхәррир вазыйфаларын башкарып бик күп язучыларның китапларын чыгаруда ярдәм итә. Кайда гына эшләсә дә ул иҗат белән шөгыльләнергә дә, әдәби тәнкыйть мәкаләләре язарга да өлгерә.

“Фәрваз Миңнуллин кулына каләмне сирәк ала торган, әмма сүзне бер әйткәндә берәгәйле итеп әйтеп бирә торган саллы каләм иясе. Ул беркайчан да арзанлы, өч көнлек әсәрләрне мактарга алынмый, әйткән сүзе затлы, тоткан юлы һәрвакыт туры булыр. Савытларда су озаграк саклансын өчен, борынгылар аңа көмеш салып куя торган булганнар. Тәнкыйтьче Фәрваз Миңнуллин иҗаты хәзерге татар әдәбиятындагы әнә шул  көмештер шикелле тоела миңа”,- дип язган Татарстан китап нәшриятында аның белән бергә эшләгән шагыйрь Харрас Әюп.

Якташыбызның  төрле еллардагы тәнкыйть мәкаләләре тупланган “Якты юллар”, “Прозаның гражданлык йөзе”, “Талантлар юлы”, “Затлылык”, “Балта явызлар кулында” дип исемләнгән китаплары бүгенге көндә дә әдәбият белгечләре өчен бәяләп бетергесез хезмәтләр, ә яшь тәнкыйтьчеләр өчен уку дәреслекләре булып ярдәм итәләр. Аның татар теленә тәрҗемә иткән  Джек Лондонның “Мартен Иден”, Герберт Уэллсның “Күренмәс кеше” һәм “Галәмнәр сугышы” китапларын әдәбият сөючеләр әле дә  яратып укыйлар. Якташыбызның югарыда санап үтелгән китапларының барысы да, мәктәпләр өчен төзегән дәреслекләре, газета-журналларда чыккан мәкаләләре, төрле елларда төшкән фотолары безнең музеебызның әдәбият һәм сәнгать бүлегендә саклана. Фәрваз Миңнуллинның иҗаты  һәм тормыш юлына багышланган экспозиция белән музейга килгән һәркем таныша ала. Биредәге  материалларны кулланып Фәрваз Миңнуллинның кызы, шагыйрә Йолдыз Миңнуллина катнашында ТНВ каналы “Әдәби хәзинә” тапшыруы төшерде һәм аны укытучылар дәресләрдә бик уңышлы кулланалар.

Фәрваз абый Миңнуллинның Ишнарат авылында туган нигезе саклана. Анда  аның энесе Мәликнең хатыны Рәфидә Миңнуллина яши. ”Фәрваз абый авылны сагынып еш кайтты,  елга буйларын, тау битләрен урап кайта, күршеләр белән сөйләшергә ярата иде. Күп вакыт аның белән язучылардан Шаһидә апа белән Гариф абый Ахуновлар, Рабит Батулла, Тәлгать Галиуллин һәм башкалар кайта иде.Су буенда учаклар ягып, үзләренең әсәрләрен укып, җырлар җырлап ял итә идек. Минем үземнең кызым Чулпан да аның юлын сайлап, бүгенге көндә университетта татар теле һәм әдәбияты укыта, Фәрваз абыйның тормыш юлын, иҗатын өйрәнә”,- дип горурланып һәм сагынып искә ала.

Университетны бетергәннән соң Фәрваз Миңнуллинның чакыруы буенча “Казан утлары” журналына эшкә килгән һәм бүгенге көндә күренекле әдәби тәнкыйтьче, язучы Мансур Вәли-Барҗылы аның хезмәтенә олы бәя биреп түбәндәге фикерне язган: “Татар әдәбияты яңадан чәчәк ату чорын кичерсен, анда тагын Гаяз Исхакый, Әмирхан Еники кебек олуг әдипләр,Фәрваз Миңнуллин шикелле көчле әдәби тәнкыйтьчеләр пәйда булсын иде! Бирсен Ходай! Фәрваз абыйны искә төшереп уйланган саен әнә шундый  хыял-өметләр ныгыбрак  китә кебек…”.

 

 

 

                                                                                  “Казан арты” тарих-этнография музее

                                                                                   директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов

Чынбарлык белән очрашу

Арча һәм Әтнә районнары буенча хәрби комиссар Алмаз Борһанов тәкъдиме белән 2015 елда Суслонгер хәрби лагеренда һәлак булганнарны күчереп күмгән урынга таш куелды һәм ел саен анда барып чәчәкләр салып искә алу оештырыла. Ә быел, 27 июль көнне, анда Арча район башлыгы Илшат Габделфәрт улы Нуриевның матди ярдәме белән корбан ашы уздырылды. Бу чараны хәрби комиссариат хезмәткәрләре, Арча районы мөхтәсибе Әмир хәзрәт Миңнемуллин җитәкчелегендә дин әһелләре, район мәдәният идарәсе бергәләп оештырдылар.

Иртәнге сәгать җидедә хәрби комиссариат яныннан ике автобуска һәм җиңел машиналарга утырып без Суслонгерга юл алдык. Автобуска утыру белән Әтнә районының Күәм авылында туып-үскән Мәдинә апа Фәйзуллина белән таныштым. Ул кышларын Түбән Мәтәскәдә оныгы гаиләсендә яши икән. 82 яшен тутырган Мәдинә апа үзенең балалары, туганнары белән Суслонгер җиренә әтисе Кавый Батталовның йөргән эзләрен, һәлак булган урыннарын күрергә бара икән. Аның әтисен сәламәтлеге начар булса да сугышка алалар һәм ул Суслонгердагы хәрби өйрәтү лагерена эләгә. Әнисе Фатыйма андагы тормышның авырлыгы турында ишетеп өч тапкыр әтисенең хәлен белергә бара. Ләкин аларны очраштырмыйлар, үз авызларыннан өзеп алып барган азык-төлекләрен дә шунда ачлыктан газап чигүче солдатларга биреп калдырган. Хәлсезләнеп йөргән хәрбиләр әнидән ризыкны кашыкка, кружкага алыштырабыз дип сораганнар. Ул аларның авыр хәлләрен күреп, әйберләрен алмыйча биреп калдырган. Никадәр араларны җәяү барып күрешә алмый кайтуын, әтине бөтенләй күрә алмый калуын әнием елый-елый сөйли иде. Аның белән бергә булган күрше авыл егете  әтинең үлү сәбәбен сөйләгән. Җәен агач күтәреп кайтканда хәле бетеп агачны төшергәч, аны командирлары мылтык түтәсе белән кыйнаган. Берничә көн азапланып ятканнан соң ул үлгән. Әнием барып аның киемнәрен алып кайткан, кесәсендәге өйдән тыгып җибәрелгән догасы да шунда сакланган. Шушы урынны барып күрергә бик теләгән идем, оештыручыларга бик зур рәхмәт”,– дип күз яшьләре аша сөйләде Мәдинә апа. Автобустагы һәркем юл буе Суслонгер урманнарында ятып калган туганнары, газета-журналларда басылып чыккан, интернет челтәре аша танышкан мәгълүматлар  турында фикер алыштылар.

Бу сәяхәттә Арчалар белән бергә Әтнә, Кукмара, Биектау, Теләче районнарыннан, Казан шәһәреннән, хәтта Әлмәттән килгән кешеләр дә бар иде. Аларның һәрберсенең кемедер шушы лагерьга Бөек Ватан сугышында катнашып, дошманны җиңү өчен үзеннән өлеш кертербез дип өметләнеп килгән. Бирегә төрле милләт вәкилләрен рус теленә дә, сугыш серләренә дә әйбәтләп өйрәтеп җибәрү өчен туплаган булсалар да, анда урман кисү, аны ерак аралардан күтәреп ташу, тимер юл вагоннарына төяү белән шөгыльләнгәннәр. Бик азлары гына фронтка җибәрелгән һәм алар мондагы шартлардан котылуны бәхет дип санаганнар.

Безнең беренче тукталыш Суслонгер зиратында булды. Әтнә район газетасы журналисты Сүрия Мингатина күп еллардан бирле бу сәяхәтләрдә катнаша икән, ул үзе туплаган кызыклы мәгълүматлар белән таныштырды. Әмир хәзрәт монда күмелгән барлык әрвахлар рухына догалар укыды, бик күпләр үзләренең биредә булган туганнары турында хатирәләрен сөйләделәр. Аннан соң  лагерь урнашкан урманга юнәлдек. Без үз күзләребез белән  сигез квадрат километр мәйданны биләгән хәрби әзерлек лагере урнашкан урынны күрдек. Алар яшәгән землянкаларның урнашкан урынындагы чокырларны, керү-чыгу юлларын, мичләре булган кирпеч калдыкларын карадык. Нинди авыр шартларда яшәп тә аларга дигән азык-төлекнен, киемнәрнең бирелмәвен, авыр физик хезмәт белән газапланулары турында, шул чорларда яшәгән өлкәннәрдән ишетеп белдек. Суслонгерда туып-үскән Зиннәт абый Әхмәдуллин: ”Урман эченә тар гына тимер юл керә, аңа утын төяп чыгаралар. Үлгән офицерларны музыка белән зурлап күмәләр иде. Ә гадиләрен ат арбасына берничәне салып шушы зиратка юеш урыннарга салып күмгәннәрен хәтерлим. Сез килгәч алар сөенеп яталардыр инде.  Лагерьга  1943 елда Ворошилов килгәнен хәтерлим, шуннан соң өйрәнергэ җыелган солдатларның хәле уңай якка үзгәрде дип сөйләделәр. Лагерьның кайбер җитәкчеләрен хөкем итеп атып үтергәннәр”,- дип ул елларны искә алды.

Бу очрашуга Кенәрдән әтисе биредә өйрәнүләр үтеп сугышка киткән Нурсия апа, бабасы биредә ачы сынаулар үтеп сугышта катнашкан укытучы Раилә Биктова, мәктәп директоры Әгъзәм Гайфуллин катнаштылар. Әгъзәмнең дә бабасы Гайфулла монда булып сугышка китә һәм Смоленский өлкәсендә вафат була. Шунысы куанычлы, бу тема белән яшьләр дә кызыксына. Кенәр урта мәктәбендә Суслонгер хәрби лагеры темасына эзләнүләр алып барып, фәнни проект эше язып төрле конференцияләрдә чыгыш ясаган 10 сыйныф укучысы Илмир Хакимов, аның укытучысы Ильмира Әхмәтова бу юнәлештә эзләнүләрен дәвам итү өчен килгәннәр.

Корбан чалдыру мәҗлесенә килүчеләр Серебряная күле янында өйлә намазын укыдылар, микрофон аша Суслонгер урманнарында ятып калган милләттәшләребезгә барып җитәрлек итеп коръән укылды, догалар кылынды. Һәркем өстәлгә куелган ризыклардан, корбан итеннән пешерелгән пылаудан авыз иттеләр. Арча һәм Әтнә  районнары буенча хәби комиссар Алмаз Борһанов Бөек Җиңүнең 75 еллыгына әзерлек уңаеннан башкарылган эшләр һәм бу чараның яшь буынны тәрбияләүдә әһәмияте турында сөйләде. Хөрмәтле кунагыбыз, Казандагы “1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышы музей мемориалы” җитәкчесе Михаил Черепанов, Суслонгерда һәлак булучыларның исемлеген алып килгән иде һәм аның белән таныштырды. Ул үзенең чыгышында бу исемлекнең эле тулы булмавын, өйрәнүләрнең дәвам итүен искәртеп үтте.  Кәче авылы егете Әнәс Закировның Суслонгер тарихын тирәнтен өйрәнеп чыгарган китабына югары бәя бирде. Күл буена ял итәргә килүчеләр дә битараф булмадылар, уеннарыннан туктап биредә сөйләгәннәрне игътибар белән тыңладылар.

Суслонгер мәктәбенең туган як музеен җитәкләүче, математика укытучысы Галина Лихачева  Суслонгер хәрби өйрәнүләр лагерының оешу тарихы, анда булучыларның авыр тормышы, яшәү шартлары белән таныштырды. 2010 елдан соң гына бу тема ачыла башлаган, өйрәнүләр дәвам итә икән. Ул безнең бик күп сорауларга җаваплар бирде, барлык районнар берләшеп Татарстан күләмендә монда булган кешеләрне ачыклап бетерергә мөмкин булуын әйтте. Кайткан вакытта бөтен уйларыбыз анда күргәннәребезне яшь буынга җиткерү, туганнары исән вакытта  Суслонгер  белән бәйле мәгълүматларны туплап калдыру турында иде.  

«Алмаз тавы» музейда

Шагыйрә Наилә Ахунова музеебызга килгән саен бер яңалык алып килә. 26 июль көнне тормыш иптәше, язучы Борис Вайнер һәм үзенең ярдәме белән басылып чыккан “Алмазная гора” китабын алып килде. Автор тарафыннан бу китапта татар халкының сихри әкиятләре һәм пьесаларының тәрҗемәләре тупланган. “Бу китап минем юбилеема олы бүләк булды, бизәлешенә өлеш кертүемә бик шатмын. Китапка Театр елы уңаеннан балалар өчен спектакльләр керү аеруча куанычлы”,- дип китапны музейга бүләк итте. ”Музейда әтием Гариф Ахуновка багышланган экспозицияне кабат-кабат карасам да әти-әнием, абыем Рәшит белән бәйле вакыйгалар искә төшә һәм күңелдә хатирәләр яңара, биредәге һәр экспонат миңа бик кадерле. Әлмәттә бергә яшәгән гаилә дустыбыз Рафаил Төхфәтуллин, балалары белән таныш булган Мөхәммәт Мәһдиев һәм Мостафа Ногман, гомүмән биредәге һәр язучы миңа якын. Аларның һәрберсе турында кызыклы истәлекләр сөйләргә мөмкин булыр иде”,- ди ул горурланып.

Гафур Каюмовны искә алу

Бүген , 26 июль  көнне театр  артисты, драматург, режиссер Гафур Каюмовның  вафат булуына  бер ел. Төрле  спектакльләрдә  һәм нәфис фильмнарда   уйнаган  рольләре  белән тамашачыларның  ихтирамын һәм хөрмәтен яулап өлгергән , Татарстан  китап  нәшриятында  икешәр мең данәдә  басылып чыккан   “ Упкын өстендә уен”  һәм  “Ул…”  китапларына кертелгән  пьесалары  белән  бик  күп  театр  коллективларында  танылып , үз булып калган , шул ук  вакытта  театр коллективларына  режиссер  буларак бәяләп  бетергесез ярдәм  иткән  якташыбыз  Гафур Шәкүр улын  һәркем сагынып  искә ала.  Март  аенда Арча  районының  мәдәният идарәсе  һәм   мәдәният йорты каршында  эшләүче  “Җидегән  чишмә”  Арча  халык  театры коллективы тарафыннан  аның  тууына  60 ел тулу  уңаеннаннан  оештырылган  кичәдә   якташыбызның  иҗатына  югары  бәя  бирелде.  Анда бергә  укыган сыйныфташлары,  хезмәттәшләре,  кызы  Ләйсән  һәм  хатыны Гөлчәчәк  ханым да  катнаштылар ,  истәлекләре белән уртаклаштылар.      Бүгенге  көндә  музеебызның  әдәбият һәм сәнгать  бүлегендә “ Гафур Каюмовны сагынып…” дип  исемләнгән  күргәзмә эшли ,  рәхим итегез.

Аудио


Башка язмалар
вход
Яндекс.Метрика