Сикертәндә

Бүген музеебызның Гөберчәктәге филиал җитәкчесе Халидә Габидуллина белән Сикертәндә яшәүче Минзада Газизова һәм Илһам Мәһдиевләрнең язучы М.Мәһдиев турындагы истәлекләрен язып алдык.

«Сугыш вакытында марҗалар Саҗидә абыстайның китапларын ягып җылындылар»

Габдулла Тукайның сөекле апасы Бибисаҗидә һәм аның ире Әхмәтсафа Әтнә районы Каенсар авылында мулла һәм абыстай булып яшәгән. Г.Тукай аларга берничә мәртәбә кунакка килгән. Авылдагы өлкән буын кешеләреннән әлеге шәхесләр турындагы истәлекләрне язып алдык

Бәчекне Арча белән ни бәйли?

Габдулла Тукайның иң сөекле апасы – әнисенең сеңлесе Бибисаҗидә (1877-1956) һәм аның кызы Өммеһания (1903-1975) Яшел Үзән районы Бәчек авылында яшәгән. Шул авылның мөәзине Сибгатуллин Хәйдәр Хәбибулла улы, Түбән Урысбага авыл җирлеге башлыгы Гатауллин Наил Абдулла улы, Тукай  фондының Яшел Үзән филиалы җитәкчесе Клара Филиппова, авылның мөхтәрәм аксакалы Сәлимханов Салих Сәлимхан улының әлеге шәхесләр турындагы истәлекләрен язып алдык.

Бу язмаларны да укырга мөмкин: Тукайны Коҗамакты белән нәрсә бәйли?Кем ул Зиннәтулла хәзрәт?


Тарихи белешмә

Бәчек авылы — бу Бәчек авылы дәхи күптәнге авылдыр. Иң әүвәл бу Бәчек авылына Болгар яки Биләр шәһәре тарафыннан өч кеше килеп утырганнар. Алар Бәчек баба, Әнчек баба, Янчек баба — агай-эне булганнар. Олугсы Бәчек баба, диерләр икән. Авыл аның исеме белән аталгандыр. Бу Бәчек авылы кадим заманда зур авыл булган. Җирләре кечерәк булу сәбәпле, бәгъзесе Әлмән авылына, бәгъзесе Кармыш авылына күчкәннәр. Элгәре заманда кеше теләсә кайда авылдан авылга күчеп йөргәннәр. Аннан соң 1782 елларда үз ихтыяры белән авылдан авылга күчүне мәныг кыйлынган. Хәзердә Бәчек авылы зиярәтендә бер таш бар; күп сүзләре уалып төшкән, укырга мөмкин түгел. Без мулла Нигъмәтҗан вә һәм Габделкави белән барып укып, язып алдык. Калган сүзләре бары ошбудыр: «Тарих тукыз йөз йетидә»1 дигән сүз күренә вә һәм «Шәгъбан бин Әсәд» дигән сүзе бар. Моның язылганына һәм дүрт йөз елга карип, ягъни язылганына 383 еллар буладыр. 1490 елларда язылгандыр, Казан алынмастан күп элгәредер.

Риваять кыйлалар: Шәгъбан бин Әсәд дигән адәм Бәчек авылында бик зур голямадан, кәрамәт иясе адәм булган, имеш, диләр. Хәтта бәгъзе картларның риваяте буенча, ул ташны ниндәен кеше язып куйганын белгән адәм юк. Гүяки таш шунда үзеннән-үзе булган, имеш, диләр. 57 ел(да) Бәчек авылының Сәйфулла мулла әткәмез мәрхүмгә сөйләгәне хәтеремдә калгандыр: кайда булса да бер җирдә мөдәррис булып дәрес әйткән адәмдер. Бик иске заманда Шырдан белән Бәчек авылы арасы тоташ бик зур урман булган. Адәм заты аяк баскан җир түгел, юл юк икән. Бәчек авылының берәү, Усман дигән кеше, Шырданнан кыз алган. Бәчек авылыннан туры юл ачкан. Имән башыннан имән башына карап, имәннәрне кисеп чыгып барган. Аннан соң ат белән йөрерлек юл ачкан. Шул сәбәпле Бәчек авылы белән Шырдан арасындагы юлны хәзердә дә Усман юлы дип йөртәләр; искедән калган исемдер.

1 Милади белән 1501 ел.

Каюм Насыйри. Зөя өязе авыллары. Сайланма әсәрләр. Дүрт томда. 3 том. Казан, Татарстан китап нәшрияте, 2005 ел.

 

Зиннурова Илсүрә Зиннур кызының Мөхәммәт Мәһдиев турында истәлекләре

Гөберчәк авылында яшәүче Фәттәхов Фаил Фәһеметдин улының Мөхәммәт Мәһдиев турында истәлеге

 

Мәһдиев турында бер истәлек

Гөберчәк авылында яшәүче Шәймуллина Әнисә Гарифулла кызы күршесе, язучы Мөхәммәт Мәһдиев турында истәлекләрен сөйләде

Казанбаш мәктәбендә…

Арча районы Казанбаш мәктәбендә Татарстан Республикасының халык язучысы, Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты Ахунов Гарифҗан Ахунҗан улына (Гариф Ахунов) һәм Социалистик Хезмәт Герое Хәстиев Мирбат Бәдри улына мемориал такта ачылды.

Тракторист һәм тегүче Кәшфи-Мөхәммәтнур турында истәлекләр

Мөхәммәт Мәһдиев музее җитәкчесе Халидә Габидуллина белән «Исәнме, Кәшфи абзый!», «Мәңгелек яз» исемле әсәрләрнең герое Кәшфи абзыйның хатыны Асиянең прототибы Хәйбина Тәскирә Габделкадыйр кызының (1921) истәлекләрен видеога язып алдык. Чынбарлыкта Кәшфи абзый — Хәйбин Мөхәммәтнур Хәлиулла улының язмышы ничек булган? Механик, тракторист һәм тегүче Мөхәммәтнур гаиләсен бөек шагыйрь Габдулла Тукай белән нәрсә бәйли? Болар турында безгә Асия-Тәскирә апа сөйләде:

Тәскирә апаның әтисе Габделкадыйр ага Беренче Бөтендөнья сугышында әсирлектә булган. Бу турыда истәлекләр

1930 елларда авылдан Себергә сөрелгәннәр турында истәлекләр

Тукайны Коҗамакты белән нәрсә бәйли?

Пермь өлкәсе Барда авылында җамигъ мәчетнең имам-хатибы, Тукайның бишенче буын туганы Рафикъ хәзрәт Акманаев белән очраштык. Ул безгә бөек татар шагыйре Габдулла Тукайның Барда тамырлары турында сөйләде. Мәгълүм ки, шагыйрьнең бабасы Зиннәтулла хәзрәт Барда авылында туган. Бу Зиннәтулланың «Туган илем Коҗамакты карьяседер (авылыдыр), Пермь табгы (төбәге), Уса мосафадыр (өязедер)» дигән шигъри юллары һәм архив документлары белән дәлилләнгән. Рафикъ хәзрәт исә үзенең китабында: «Иң зур теләгебез — Барда белән Арча, Татарстан арасында дуслык, туганлык күпере тагын да ныгысын, һәрчак иҗат, илһам чыганагы булып торсын», — дип яза.

Кем ул Зиннәтулла хәзрәт?

Татарстан Республикасының атказанган укытучысы, 48 ел балаларга татар теле һәм әдәбияты фәннәреннән белем биргән Фәрхәт ага Зыятов Габдулла Тукай һәм Өчиле авылы турында тукайчылар игътибарыннан читтә калып килгән кайбер фактлар турында сөйләде

Айрат Зыятовның шигырен әтисе Фәрхәт Зыятов укый

Аудио


Башка язмалар
Публикация
вход
Яндекс.Метрика