Кызыклы очрашу

22 август көнне язучы Камил Кәримов һәм якташларыбыз Хәнәфи Бәдигый, Рифат Җамал, Вакыйф Нуриевлар музеебызның  әдәбият һәм сәнгать бүлегендә булдылар. Бүгенге көндә иҗат итүче язучыларыбызның иҗатына багышланган күргәзмә янында фикер алыштылар. Татар театрының үсешенә зур өлеш керткән Галиәсгар Камал, Нәгыймә Таҗдарова, Зөләйха Богданова, Гыйләҗетдин Казанский, Габделгазиз Монасыйпов, Рәбига Шакирова, бүгенге көн театр артистлары Булат Сәләхов, Айдар Фәйзрахманов, Раушания Фәйзуллина, Фәймә Бикморатова һәм башкаларның  Театр елы уңаеннан тупланган материалларын кызыксынып карадылар. Үзләре үк якыннан белгән Фәнәвил Галиев һәм Гафур Каюмовларны искә алып, аларның театр үсешенә керткән хезмәтләренә югары бәя бирделәр.

Камил Кәримов: “Арча ягында туган язучыларның күп булуына сокланам, ә инде аларның иҗатларын барлап, яшь буынга җиткерә бару аеруча куанычлы. Мин эшләгән “Казан утлары” журналының баш мөхәррире Рөстәм Галиуллин, баш мөхәррир урынбасары Вакыйф Нуриев, элек бергә эшләгән Рәфикъ Юнысларның Арчадан булуы минем өчен зур бәхет”,- диде.

      “Казан арты” тарих-этнография музее

 директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов

Яңа шигырь туган

Районыбызның актив иҗатчысы Марсель Шарапов музеебызның әдәбият һәм сәнгать бүлегендә еш була. Бу килүендә ул Татарстанның халык язучысы Гариф Ахунов туган Кечкенә Өчиле авылы урынында булганнан соң туган хисләрен шигырь юлларына салып алып килгән. “Анда алган хисләрем үзеннән-үзе шигырь юлларына күчте, яңа туган шигыремне кызы Наилә Ахунова да бик ошатты һәм язманы музейга бүләк итәргә тәкъдим итте”,- диде ул.

Ахун – чишмә

Монда чирәм – хәтфә келәм, искитәрлек!

Искән җиле нәзәкатьле вә нәзберек,

Кызларының билкәйләре үтә нәзек!

Гөлгә кунган бал кортлары көнләшерлек!

Нигез буш, тик Йорт иясе моннан китми,

Могаен ул бу җирләрне ятим итми,

Көмеш сулы Ахун-чишмә җырын көйли,

Әйтерсең лә, хуҗасының серен сөйли!

Эх, белергә иде миңа чишмә телен,

Гариф абый Ахуновның бөтен серен:

Үсмер чагын, тәүге ярын, йорт нигезен,

Туып-үскән, тәпи киткән Өчилесен!

Ошбу җирдә ял итүе чып-чын ләззәт,

Ул табигать, ышанмассың, үзе җәннәт!

Елгасында су коену ифрат рәхәт,

Тәннәреңә иңә көч-дәрт, җанга сихәт!

                                                                                                           Марсель Шарапов, 20.06.2019

        Шигырьнең кулъязмасына ул: “Казан арты” тарих-этнография музеена истәлек өчен автордан, 13.08.2019”,- дип үзенең теләген язып безгә тапшырды. Марсель Шарапов Гариф Ахуновның тормыш юлын һәм иҗатын тирәнтен өйрәнү максатында аңа багышлаган экспозицияне карап, музей фондындагы документлар белән танышкач, үз фикерләрен җиткерде.

      “Казан арты “тарих-этнография музее

директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов

День Государственного флага России — 2019

22 августа, в день Флага Российской Федерации, сотрудники музея «Казан арты» провели торжественное мероприятие для воспитанников детского сада №10 «Родничок». Ребята с  удовольствием посмотрели познавательные видеоролики, участвовали  в интересных играх. Все получили море позитива. В конце мероприятия состоялось вручение подарков.

Коллектив музея выражает  огромную благодарность руководству детского сада, воспитателям за содействие в проведении мероприятия.

Гости музея

Гости из города Казань. Представители Благотворительного Фонда «Родники Мира».

 

Укытучылар белән бергә

20 августта “Казан арты” тарих-этнография музеенда район педагогларының август конференциясен үткәрү планы нигезендә татар теле һәм әдәбияты укытучылары секциясе булды. Бу утырышта узган уку елында музей белән берлектә башкарылган эшләр һәм яңа 2019/2020 уку елында оештырылачак чаралар турында сөйләшенде. Мәктәп укытучылары язучыларның юбилей даталарына багышланган кичәләр үткәргәндә, төрле очрашулар оештырганда телевидение өчен “Әдәби хәзинә” тапшыруларын әзерләгәндә бик теләп катнашалар. Бу очрашуда укытучыларга шагыйрь, бик күп җырлар авторы Галиәхмәт Шаһиның иҗат юбилеен билгеләп үтү өчен ярдәм итәрлек материаллар, аның тормыш юлы һәм иҗатына багышланган презентациянең электрон варианты бирелде. Һәр мәктәпкә музей хезмәткәрләре һәм “Арча” радиосы тарафыннан әзерләнгән, үз эченә 275 радиотапшыруны сыйдырган “Арча ягы – данлы төбәк” дискы өләшенде, шул ук исемдәге китапның электрон варианты бүләк ителде. 2020 елда узачак якташ язучыларның, сәнгать эшлеклеләренең юбилей даталарын билгеләп үтү турында фикер алышынды.

Секция эшендә “Гаилә һәм мәктәп” журналының баш мөхәррире Ландыш Нәсыйхова катнашты һәм чыгыш ясады. Район мәгариф идарәсе методисты Энҗе Мостафина музейның район мәктәпләренә ярдәм итүенә югары бәя бирде, киләчәктә дә туган телебезне саклау юнәлешендә бергәләшеп эшләрбез дип ышандырды.

“Казан арты” тарих-этногрфия музееның

 директор урынбасары Шәфигулла Гарипов

Белем Әлифбадан башлана

«Әлифба» музеена 20 ел уңаеннан «Казан арты» музеенда «»Белем Әлифбадан башлана» исеме астында күргәзмә эшли башлады. Бүген әлеге күргәзмәне районыбызның татар теле һәм әдәбияты укытучылары карады.

Җыр дәвалый йөрәк ярасын

Тормышта үзенең тыйнаклыгы, сабырлыгы, тормыш авырлыклары килгәндә югалып калмыйча яшәүдән мәгънә табып, үзенең онытылмаслык эшләре белән истә калырлык шәхесләр була.  Шундый кешеләрнең берсе якташыбыз Галиәхмәт Шаһи. Аның бүгенге көндә ике йөздән артык шигыренә көй язылып,  җыр буларак башкарыла. Композиторларыбыз  Ринат Гобәйдуллин, Илгиз Закиров, Виталий Агапов, Риназ Әхмәтов, Илгизәр Мортазин һәм башкалар көй язган җырларын Резеда Шәрәфиева, Равил Гәлиев, Гөлдания Хәйруллина, Виталий Агапов, Әнвәр Нургалиев, Илназ Бах, Айгөл һәм Ришат Шәйхетдиновлар, Айгөл Сагынбаева һәм эстраданың башка күренекле артистлары башкара. Ул җырлар өчен якташыбыз бик күп дипломнарга һәм грамоталарга лаек булды. Галиәхмәт Шаһи һәм аның сүзләренә  көен язган, үзе үк башкарган Арча егете Илназ Бах “Туганым” җыры өчен 2018 елда үткәрелгән “Татар җыры” фестивалендә “Алтын Барс” премиясе лауреатлары булдылар.

Ләкин бу уңышларның  җиңел генә бирелмәгәне аның тормыш юлыннан ачык күренә. “Безнең авыл табигатьнең бик матур җиренә урнашкан. Тау асларында салкын чишмәләр челтери, якында гына урман. Минем каләм тибрәтеп шигырь яза башлавыма әбиемнең йогынтысы көчле булгандыр дип уйлыйм. Ул җыр чыгарырга бик оста иде”,–дип искә ала ул. Галиәхмәт 1966 елда үз авылларында сигезъеллык мәктәпне тәмамлагач,Үрнәк училищесына укырга керә һәм 1967 елда электрик һөнәре алып чыга. Алар гаиләләре белән Оренбург якларына күчеп китәләр һәм Галиәхмәт Шаһи комсомол путевкасы белән дүрт елга Оренбург өлкәсенең Ирекле ГЭСы төзелешенә китә. Аннан соң Йошкар-Ола шәһәрендә технология техникумында укып технолог белгечлеге ала. Берничә ел сәүдә системасында һәм Уфа, Оренбург, Ташкент, Алма-Ата шәһәрләрендә төрле хуҗалык оешмаларында эшли. Аннан соң ул Арчага кайта һәм “Коммунизмга” газетасы редакциясендә әдәби хезмәткәр булып эшли. Бер үк вакытта Казан дәүләт университетының журналистика бүлегендә укый. Район газетасы битләрендә аның беренче шигырьләре басыла башлый.

1982-1984 елларда Галиәхмәт Шаһи Мөслим районы Баек авылы мәктәбендә рус теле һәм әдәбияты укыта. 1984 елдан ул Чаллы шәһәре мәктәпләрендә биш ел укытучы булып эшли. Ләкин ул язмыш киртәләренә юлыга, 1991 елда уң күзенә катлаулы операция ясата һәм күрү сәләтен югалта, укыту эшен ташлый. Әмма ул тормыш китергән фаҗига каршында югалып калмый, барлык газапларны җиңеп  үзенең бөтен көч-сәләтен гомере буе хыялында йөрткән әдәби иҗат эшенә, шигърияткә багышлый.

Чаллы шәһәре нәшриятында аның 1997 елда “Кояшлы юл” дигән беренче шигъри җыентыгы басылып чыга. Аннан соң бер-бер артлы аның шигырьләре тупланган “Мәхәббәт елгасы”, “Кулым җылысы”, “Моңлы китап”, “Әүлия чишмәсе”, “Ай ташы”, “Канатлы еллар”, “Сандугач кайткан таллыкка”, “Таяну ноктасы”, “Күңел күзе”, “Уч төбендә кояш”, “Тарту көче”, “Сөю бакчасы”, “Нечкә билле җил”, “Кышкы розалар” исемле китаплары дөнья күрде.

“Галиәхмәтнең шигырьләрен мин сокланып укыдым. Аның шигырьләрендә сүрәтләү чарасы белән яңа фикер шул кадәр гади, шул кадәр төгәл итеп үрелә ки, шигырьне укып чыккач, зиһенеңдә нәрсәдер яктырып куя. Менә ачыш. Мәңге җылытачак, мәңге сокландырачак “гади” ачыш. Мин Галиәхмәт Шаһи шигърияте укучыларыбызга ифрат дәрәҗәдә ошар дип уйлыйм. Мин мондый шигърияткә зур өметләр баглыйм”,- дип язган язучы Айдар Хәлим.

Галиәхмәт Шаһи Чаллы шәһәрендә үткәрелгән мәдәни чараларда бик теләп катнаша, укучылар белән очрашуларда була. Ул шулай ук туган авылында, район күләмендә оештырылган чараларда катнашырга да вакыт таба. Музеебызның әдәбият һәм сәнгать бүлеге белән даими элемтәдә тора, аның  шигырь китаплары, газета-журналларда басылган иҗат үрнәкләре музей фондында тупланып барыла.

Бөтен гомерен укытучылык хезмәтенә багышлаган Ташкичү кызы Хәлимә белән бәхетле гаилә корып, ике егет тәрбияләп үстерәләр. Ни кызганыч, Хәлимә апа дүрт ел элек безнең арабыздан китте. Олы уллары Радик әти-әнисенең һөнәрен дәвам итеп Чаллы шәһәре мәктәбендә немец теле укыта, ә кече уллары Рим пешекче һөнәрен сайлаган. Галиәхмәт абый тормыш сынауларына бирешмичә, һәр туган көнгә сөенеп үзенең иҗатын дәвам итә. Галиәхмәт Шаһиның һәрбер шигыре яратып укыла. Аларда үзенең узган тормыш юлы, әти-әнисенә һәм туганнарына булган олы хөрмәте, туган авылын һәм аның табигатен ярату, билгеле инде беренче яшьлек мәхәббәте, олыгая барган саен фәлсәфи уйланулары чагыла. Якташыбызның шигырьләрен укыгач, алар белән бергә яшисең, ә җырга әйләнгәннәрен тыңлаганда, күңелләр ял итә.

Галиәхмәт Шаһиның күп кенә шигырьләрендә гармун телгә алына. “Әйе, мин яшьтән үк гармунда, баянда уйнадым. Шигырьләрең җырлап тора диләр, бәлки ул җыр-моңга гашыйк булуымнан киләдер. Мин чыннан да тормышка чын ярату аша карыйм”,- ди ул.

                                           Бишектән үк тыңлый-тыңлый үстем

                                     Авыл көен, авыл җырларын.

                                     Әткәм миңа тальян моңы биргән,

                                     Әнкәм – йөзендәге нурларын.

                                     Кешеләргә йөзең якты булсын,

                                     Дия идең, әнкәм-алтыным.

                                     Йөзем якты, әнкәй, күңелем киң,

                                     Сүндермәдем йөрәк ялкынын.

1949 елның 24 августында районыбызның Шура авылында туган, бүгенге көндә Чаллы шәһәрендә яшәп иҗат итүче якташыбыз, шагыйрь, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы Шаһиәхмәтов Галиәхмәт Шаһиәхмәт улы бу көннәрдә үзенең 70 яшьлек олы юбилеен билгеләп үтә.       Райондашларыбыз исеменнән якташыбыз Галиәхмәт Шаһины олы юбилее белән котлыйбыз, туганнары һәм дусларының, уллары Радик һәм Рим гаиләләренең игътибарын һәм ихтирамын тоеп, оныклары өчен сөенеп яшәп, әдәбият сөючеләрне яңа шигырьләре, җырлары белән куандырып яшәвен телибез.

                                                                             “Казан арты” тарих-этнография музее

 директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов

Фотолар музей архивыннан

Галиәхмәт Шаһига –70!

1949 елның 24 августында районыбызның Шура авылында туган, бүгенге көндә Чаллы шәһәрендә яшәп иҗат итүче  педагог,  журналист, шагыйрь, бик күп җырлар авторы, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы Галиәхмәт Шаһига 70 яшь тула. Олы юбилее уңаеннан музейның әдәбият һәм сәнгать бүлегендә аның тормыш юлы һәм иҗатына багышланган күргәзмә куелды. Анда якташыбызның унбиштән артык шигырь китаплары, газета-журналларда басылган материаллар, фотолар һәм аңа бирелгән грамоталар, дипломнар белән танышырга мөмкин.

                                                                                “Казан арты” тарих-этнография музее

директоры урынбасары Шәфигулла Гарипов

Государственные символы Республики Татарстан

Институт татарской энциклопедии и регионоведения Академия наук Республики Татарстан подарила нашему музею книгу о государственных и муниципальных символах Республики Татарстан.

История символов государственных образований, находившихся на территории современного Татарстана, богата и разнообразна.Волжская Булгария, Казанское ханство, Казанская губерния и Советский Татарстан оставили свой след в истории отечественной геральдики.

Наши новые и старые символы- это отражение неразрывной связи времён.

Предлагаем Вашему вниманию хронологическую последовательность государственного герба и флага.

Надеемся, что содержащаяся информация будет полезна нашим читателям.

Герб ТАССР. 1920 г. Не имел официального статуса. Автор — Б.Урманче.

Герб ТАССР. 1926 г. Проект не утверждён.

Государственный Герб ТАССР.  Утвержден 4 октября 1937 года.

Государственный Герб ТАССР. Утверждён 1 июня 1981 года.

 

Государственный герб Республики Татарстан. утверждён 7 февраля 1992 года Верховным Советом РТ. Авторы: Н. Ханзафаров, Р. Фахрутдинов.

 

Флаг Татарской Социалистической Советской Республики 1923 год.

Флаг Татарской Социалистической Советской Республики 1926 год. Не утверждён.

Государственный флаг Татарской Автономной Советской Социалистической Республики 1937 год.

Государственный флаг Татарской Автономной Советской Социалистической Республики 1978 год. Утверждён 23 июня 1954 году.(13 февраля 1956 г. Принято первое Положение о Государственном флаге ТАССР).

Государственный флаг Республики Татарстан 1992 год. Утверждён 29 ноября 1991 года Верховным Советом ТССР. Автор —

Т. Хазиахметов.

Лейсан Нурмухаметова научный сотрудник

Л.И. Губайдуллин зав.сектором истории края

Әлифба-кешенең иң тәүге укыган китабы

«Казан арты» тарих-этнография музеенда яңа күргәзмә ачылды.  Арча шәһәренең 10 нчы балалар бакчасы күргәзмәнең ачылышында катнаштылар. «Әлифба» музее директоры Дамир Гыйлемшәех улы Әлифба китабының барлыкка килүен, язу үрнәкләре, Сәләй Гататович һәм Рәмзия Гыйләҗевнаның тормыш юлы, эшчәнлекләре белән, «Әлифба» музеена 20 ел тулуы белән таныштырды.

Буген безнең музеебыз һәм яңа ачылган  күргәзмә белән Гәүхәр Хәсәнова һәм Төркиядән килгән мәртәбәле кунак Мәрмәрә Университеты профессоры Мустафа Аксой да  таныштылар.

Без Сезне «Әлифба»га багышланган күргәзмәдә көтеп калабыз!Рәхим итегез!

Ләйсән Нурмөхәмәтова

«Казан арты» тарих-этнография музееның фәнни хезмәткәре

Без Сезне «Әлифба»га багышланган күргәзмәдә көтеп калабыз!Рәхим итегез!

Ләйсән Нурмөхәмәтова

«Казан арты» тарих-этнография музееның фәнни хезмәткәре

Аудио


Башка язмалар
вход
Яндекс.Метрика